Verder kijken. Blijven staan. Verbinden.

Leren van het werken als Copiloot

Tijdens een netwerkbijeenkomst van Stichting In-Tussen mocht ik één van de verhalenvertellers zijn. Een middag van terugkijken, delen en samen stilstaan bij wat er de afgelopen jaren is opgebouwd, geleerd en in praktijk gebracht.

Voor mij was het ook een moment van reflectie. Terugkijken op mijn werk als Copiloot. Op wat dit werk mij heeft geleerd en hoe het mij blijvend heeft gevormd in mijn manier van werken, nu en in de toekomst binnen Kindzorg Alkmaar.

Het begin: de eerste gezinnen

Na de start van de Pilot Copiloten in 2018, werkte ik begin 2019 met de eerste gezinnen. Die beginperiode was zoekend en aftastend. Voor gezinnen, maar ook voor mij als Copiloot.

De opdracht die ik meekreeg was helder: doen wat nodig is, levenslang, levensbreed en gezinsbreed.

Hoe dat er in de praktijk uit zou zien, wist niemand precies. En dat hóéfde ook niet. Want bij elk gezin betekende dit opnieuw verkennen. Aansluiten bij hun situatie, hun vragen en hun tempo. Eerst kennismaken. Luisteren. Kijken. Een relatie opbouwen. Proberen te begrijpen hoe het leven er voor dit specifieke gezin uitzag en waar de grootste druk zat.

Wat ik in die eerste gezinnen tegenkwam, was structurele overbelasting. Gezinnen met een kind met ZEVMB, waar de zorg en het zorgen 24/7 aanwezig zijn en nooit stoppen. Waar medische zorg, dagelijkse verzorging, organiseren en emotioneel dragen voortdurend door elkaar lopen. En waar de complexiteit van het zorg- en ondersteuningslandschap, met zijn vele loketten, systemen en financieringsvormen, een extra laag van belasting vormt bovenop het dagelijks leven.

Mijn rol begon dan niet met oplossen, maar met naast hen staan. Aanspreekpunt zijn. Meewandelen. En steeds opnieuw samen onderzoeken: wat is hier nú nodig? En wie of wat is daarvoor nodig?

Ik werkte daarin nooit alleen. Achter mij stond een divers team met uiteenlopende kennis en expertise, dat ik kon raadplegen en inschakelen wanneer dat helpend was. Zo groeide het werk stap voor stap, samen met de gezinnen. Niet volgens een vast format, maar afgestemd op de leefwereld van ieder gezin afzonderlijk.

Wat werkte: presentie, veiligheid en netwerkzorg

Opvallend genoeg was mijn werk in veel gezinnen nauwelijks praktisch. Wat ouders het meest benoemden, was niet wat ik deed, maar hoe ik er was.

Dat ik luisterde.

Dat ik niet oordeelde.

Dat alles besproken mocht worden.

Die ruimte maakte dat ouders zelf weer beweging konden maken. Van overleven naar leven, binnen de grenzen van wat mogelijk was.

Presentie: durven blijven

Als kinderverpleegkundige was ik gewend om te handelen, te organiseren en te doen. In het werken als Copiloot leerde ik dat aanwezig zijn vaak de krachtigste interventie is.

Aanwezig zijn vraagt moed en aandacht.

Zonder oordeel.

Zonder direct een oplossing te willen plakken.

Durven blijven als het schuurt. Vertragen waar de druk oploopt. Veiligheid bieden door er te zijn.

Presentie werd voor mij een kernwaarde, die ik sindsdien meedraag in alles wat ik doe.

Netwerkzorg: werken in én aan het netwerk

Naast presentie leerde ik hoe essentieel netwerkzorg is. Gezinnen met ZEVMB hebben te maken met veel professionals, disciplines en domeinen. Dat vraagt om afstemming, onderhoud en soms ook om scherpe keuzes.

Netwerkzorg betekent:

• werken in het netwerk rondom een gezin

• en tegelijk werken aan dat netwerk

Kijken of de juiste mensen op de juiste plek zitten. Opschonen waar nodig. Verrijken waar het tekortschiet. Verbinden waar lijnen ontbreken.

Goede ondersteuning is niet alleen doen wat nú nodig is, maar ook bouwen aan wat morgen beter moet. Dat vraagt om signaleren, adresseren en, als het nodig is, opschalen. Niet loslaten, maar vasthouden.

Reflectie, mens en systeem

Dit werk speelde zich altijd af op het snijvlak van mens en systeem. Van nabijheid en overzicht. Van individuele vragen en structurele knelpunten.

Echt kijken en luisteren naar kinderen en gezinnen.

Wat hebben zij nodig?

Is wat we zien een individueel knelpunt, of wijst het op een structureel probleem?

En hoe pakken we dat samen op, nu én met het oog op de toekomst?

Reflectie en samen leren waren daarin onmisbaar. Niet alleen om goede zorg te bieden, maar ook om als professional te blijven groeien en ontwikkelen.

De bedding: Stichting In-Tussen

De Pilot Copiloten vond zijn bedding binnen Stichting In-Tussen. Een veilige, warme basis. De potgrond waarin wij als professionals konden groeien.

Er was vertrouwen, een duidelijke opdracht en ruimte om te leren, te reflecteren en te doen wat nodig was. Juist die vrije structuur maakte het mogelijk om te werken vanuit een overstijgende rol en samen nieuwe werkwijzen te ontwikkelen.

Wat ik meeneem

Het werken als Copiloot heeft mij gevormd. Wat ik meeneem:

• echt kijken en luisteren

• aanwezig blijven, ook als het schuurt

• individueel én structureel denken

• werken in én aan netwerken

• signaleren, adresseren en opschalen

Dit alles draag ik mee in mijn werk bij Kindzorg Alkmaar, nu en in de toekomst.

Wat ik wil meegeven

Als ik één boodschap mag meegeven, dan is het deze:

Aanwezig zijn is een krachtige interventie.

Niet oplossen.

Niet invullen.

Maar blijven.

Luisteren.

Zien.

Geen enkel gezin wordt gedragen door één professional.

Maar samen kunnen we werkwijzen en oplossingen ontwikkelen die écht verschil maken voor kinderen, gezinnen en zorg- en hulpvragers.

Dat is waar ons werk begint. En waar het verschil wordt gemaakt.

Persoonlijke afsluiter, namens Kindzorg Alkmaar

Binnen Kindzorg Alkmaar blijf ik werken vanuit dezelfde waarden die het Copiloot-werk hebben gevormd: aanwezig zijn, echt luisteren en samen zoeken naar wat passend is. Voor kinderen, gezinnen en de professionals om hen heen. Met oog voor het individuele verhaal én voor wat er structureel beter kan.

In 2026 heb ik ruimte voor nieuwe opdrachten. Ik denk graag mee bij complexe (kind)zorg en casuïstiek, afstemming in netwerken en reflectie op wat nodig is, nu en met het oog op de toekomst. Altijd in verbinding, zonder haast, en met het kind en het gezin als vertrekpunt.

Brenda Grandiek

Kindzorg Alkmaar